Prosvasis στη Φορολογία

Τις τελευταίες ημέρες η χώρα μας ζει μέσα σε μια σπάνια πολιτική και οικονομική θολούρα. Είναι σαφής η εντύπωση που προκαλείται ότι το πολιτικό σύστημα προσπαθεί με το προσφιλές κόλπο της εναλλαγής προσώπων να συγκαλύψει την έλλειψη θεσμών που έχει φέρει την κατάσταση στο απροχώρητο, τουλάχιστον από οικονομικής άποψης.

Μέσα σ' αυτό το δυσάρεστο κλίμα ο λογιστικός κόσμος ολοκληρώνει μια ετήσια διαδικασία που συνήθως αποτελούσε ένα ευχάριστο διάλειμμα στην καθημερινή ρουτίνα των λογιστών. Αναφέρομαι βέβαια στη συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων των φυσικών προσώπων που παρά την εργασιακή πίεση που πάντα δημιουργούσε, ήταν καλοδεχούμενη από τους λογιστές, μια που έφερνε πάντα ένα επιπλέον εισόδημα, ιδιαίτερα επιθυμητό στην αρχή του χρόνου, αλλά και καθώς ήταν μια διαδικασία μάλλον τυπική και εύκολη.

Φέτος βέβαια τα πράγματα δεν ήταν καθόλου έτσι. Από τη μια οι τεράστιες αλλαγές στο φορολογικό σύστημα με την καθιέρωση των αντικειμενικών δαπανών και των υπολοίπων “ντεσού” της φορολογίας και από την άλλη η υποχρεωτική ηλεκτρονική υποβολή των δηλώσεων για τις οποίες δεν ήταν έτοιμος κανείς και πάνω απ' όλα αυτοί που καθιέρωσαν την υποχρεωτικότητά τους, δημιούργησαν για τους λογιστές ένα ασφυκτικό πλαίσιο εργασίας. Δεν θα αναφερθώ καθόλου στις δηλώσεις των νομικών προσώπων, γιατί εκεί υπάρχει πραγματικά ένα δράμα από μόνο του με τα σημειώματα αυτοελέγχου, τις μετακυλίσεις του ΦΠΑ και την υποχρεωτική φορολογική αναμόρφωση. Αναφέρομαι καθαρά στις δηλώσεις φυσικών προσώπων και μάλιστα αυτές των μισθωτών και συνταξιούχων που παλιότερα αποτελούσαν το καθημερινό ψωμοτύρι ακόμα και του πιο απλού βοηθού λογιστή.

Φέτος αυτές οι δηλώσεις αποτέλεσαν για τους περισσότερους λογιστές το εργασιακό Βατερλό τους, αφού μια απλή δήλωση που μέχρι πέρσι θα έπαιρνε λιγότερο από μισή ώρα, φέτος χρειάστηκε αρκετές ώρες για να συμπληρωθεί αλλά και για να αποσταλεί στη ΓΓΠΣ, είτε λόγω προβλημάτων στην επικοινωνία με το TAXIS είτε λόγω των ελέγχων και διασταυρώσεων που γίνονται στα έντυπα. Θα μπορούσε να πει κανείς βέβαια ότι με τον τρόπο αυτόν η συμπλήρωση των εντύπων είναι πολύ σωστότερη, αν και πιστεύω ότι να επιδιώκει κανείς την απόλυτα σωστή συμπλήρωση φορολογικών εντύπων σε ένα τόσο χαοτικό φορολογικό σύστημα αποτελεί μάλλον ουτοπία. Εν πάση περιπτώσει έγινε σαφές σε όλους αυτό που κατά βάθος γνωρίζαμε όλα αυτά τα χρόνια: είναι πολύ πιο απλό να υποβάλεις μια δήλωση στη ΔΟΥ, από το να την υποβάλεις μηχανογραφικά. Ο βασικός στόχος δεν επετεύχθη λοιπόν για το TAXIS, αλλά όλοι ελπίζουμε ότι η φετινή δοκιμασία θα αποτελέσει την πρόβα τζενεράλε για μια πιο επιτυχημένη εφαρμογή από του χρόνου.

Μιλώντας πάντως για την υποβολή των δηλώσεων θα θέλαμε να θυμίσουμε στους υπεύθυνους μια σημαντική παράλειψη που υπήρξε μέσα στη χρονιά και που θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα σε μια μειοψηφία φορολογουμένων. Αναφέρομαι στο θέμα της αγοράς πρώτης κατοικίας. Ως γνωστόν η αγορά πρώτης κατοικίας μέχρι τα 120 τ.μ. δεν ήταν ποτέ μέχρι τις 23.4.2010 τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Παρόλο που κάποιοι πονηροί έσπευδαν να προσφέρουν τις καλές συμβουλές τους στους πολιτικούς υπευθύνους του Υπουργείου Οικονομικών λέγοντας ότι το θέμα αυτό αποτελούσε σκαλοπάτι των φοροφυγάδων, στην πραγματικότητα το μέτρο απέβλεπε, ορθώς κατά την γνώμη μας, στο να επιτρέψει στη μέση ελληνική οικογένεια να βοηθήσει τα παιδιά της στην απόκτηση κάποιας πρώτης κατοικίας.

Χρήματα, δηλαδή, που είχαν συγκεντρωθεί από τους γονείς, πολλές φορές υποβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο και των παιδιών τους, διετίθεντο υπό μορφήν άτυπης δωρεάς στα παιδιά για να ξεκινήσουν τη ζωή τους “με ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους”. Αυτή ήταν πάντα η ουσία αυτού του νόμου και όχι το να βοηθηθούν τεχνικές εταιρείες να πουλάνε ακίνητα, όπως κάποιοι αφήνουν να εννοηθεί. Αυτό το τελευταίο απλά συνέβη σαν ένα δευτερογενές οικονομικό φαινόμενο, μια και η οικονομία εξ ορισμού αποτελεί συνέπεια των κοινωνικών λειτουργιών.

Με το Ν.3842/2010 το Υπουργείο Οικονομικών θέλησε να αλλάξει τη λογική αυτή των πραγμάτων. Έτσι από τις 23.4.2010 η αγορά πρώτης κατοικίας οποιουδήποτε  μεγέθους κατέστη αντικείμενο του πόθεν έσχες. Βεβαίως κάτω από την πίεση των καταστάσεων το μέτρο αυτό αναιρέθηκε με το άρθρο 8 του Ν.3899/2010 που τέθηκε σε εφαρμογή από 17.12.2010. Πιστεύω όμως ότι αναιρέθηκε για όλους τους λάθος λόγους, καθώς αιτιολογία της αναίρεσης ήταν η ενίσχυση των οικοδομικών επιχειρήσεων και της κτηματαγοράς, πάντως το σημαντικό είναι ότι έπαψε να ισχύει και το αφορολόγητο επανήλθε με μικρές αλλαγές. Βεβαίως με τον παραπάνω νόμο δεν ρυθμίστηκε το τι θα συνέβαινε με όσους είχαν αγοράσει πρώτη κατοικία στο διάστημα 23.4 έως 17.12.2010. Αυτοί έως και σήμερα έχουν τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων για την αγορά πρώτης κατοικίας.

Είναι ένα θέμα που θα γίνει πραγματικό πρόβλημα όταν θ' αρχίσουν να έρχονται οι πρώτες εκκαθαρίσεις σ' αυτούς τους ανθρώπους και συνειδητοποιήσουν ότι θα φορολογηθούν δυσανάλογα γιατί δεν είχαν την πονηριά να παρακολουθήσουν τα τεκταινόμενα στο φορολογικό σύστημα γι' αυτό το χρονικό διάστημα. Εκτός αν υπάρχει κανείς που πραγματικά πιστεύει ότι κάποιος φοροφυγάς εκ συστήματος την “πάτησε” και δεν είχε την πρόνοια να συμβουλευτεί φοροτεχνικό πριν προβεί σε μια τέτοια αγορά. Εγώ πιστεύω ότι εκείνος που την πάτησε θα είναι κάποιος απλός άνθρωπος ο οποίος έδωσε και την τελευταία δεκάρα για να πάρει ένα σπίτι για το παιδί του και τώρα ξαφνικά θα συνειδητοποιήσει ότι έστειλε αυτό το παιδί στο φορολογικό εκτελεστικό απόσπασμα.

Πέραν του γεγονότος ότι αυτές οι συνεχείς εναλλαγές του νόμου θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τον οποιονδήποτε φορολογούμενο για να πετύχει μια ενδεχόμενη φοροαπαλλαγή στα δικαστήρια, η πολιτική ηγεσία πρέπει να λάβει υπόψη της ότι αυτή η κατάσταση δημιουργεί μια πολύ άσχημη εικόνα για τον πολίτη σε ό,τι αφορά τους φορολογικούς νόμους και εμπεδώνει ένα συναίσθημα αδικίας και εκμετάλλευσης του έντιμου φορολογούμενου από το κράτος. Πιστεύω λοιπόν ότι ακόμη και τώρα δεν είναι αργά για την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών να επεκτείνει την απαλλαγή έως τα 120 τ.μ. ή τα 200.000 ευρώ που προβλέπει ο Ν.3899/2010 και για το διάστημα 23/4 έως 17/12/2010, ώστε να μην υπάρχει μια μικρή μερίδα πολιτών που νιώθουν αδικημένοι και εξαπατημένοι.