Prosvasis στη Φορολογία

Συμφωνώ με όσους ισχυρίζονται ότι η χώρα μας βιώνει αυτή τη στιγμή μια κρίση όχι μόνο οικονομική, αλλά και συστημική. Δεν παραγνωρίζω το γεγονός ότι εδώ και τριάντα χρόνια κατασπαταλίσαμε ποταμούς καθαρών (αλλά και δανειακών) εισροών κατασκευάζοντας μια τρύπα στο νερό, πιστεύω όμως ότι σε ένα βαθμό αυτό ήταν αναμενόμενο.

Είμαστε τόσο ένοχοι όσο ένας πεινασμένος που, βρίσκοντας ξαφνικά άφθονο φαί, κατέστρεψε το στομάχι του και τώρα πρέπει να πάει στο νοσοκομείο. Άγνοια ναι, βλακεία ίσως, αλλά μόνο όποιος θυμάται την πείνα μπορεί να κρίνει. Ευρισκόμενοι ξαφνικά, μετά από δεκαετίες πολιτικής αλλά κυρίως οικονομικής υπανάπτυξης, με ένα ισχυρό νόμισμα στα χέρια, θεωρήσαμε ότι μπορούσαμε να ξορκήσουμε με τυφλές επενδύσεις όλους τους δαίμονες του παρελθόντος.

Πληρώσαμε ολυμπιακούς αγώνες στο τριπλάσιο της αξίας τους και δημόσια έργα που έγιναν με καθυστέρηση δεκαετιών στο πολλαπλάσιο της αξίας τους. Συνεχίσαμε ακάθεκτοι να δανειζόμαστε και να πληρώνουμε, θεωρώντας ότι η νέα τάξη των αστών που δημιουργήθηκε με τις πλάτες του κράτους, θα είχε τη διάθεση αλλά και τη δυνατότητα να επιστρέψει τα δανεικά. Νομίζω ότι πρέπει πια να παραδεχτούμε το λάθος μας. Νομίζω επίσης ότι το λάθος μας δεν ήταν τόσο η διαχείριση των χρημάτων, κάτι που όπως είπαμε παραπάνω, μπορεί να το δικαιολογήσει κανείς, αλλά το ότι παράλληλα με την οικονομική ανάπτυξη δεν φροντίσαμε και τη θεσμική θωράκιση του κράτους μας. Ιστορικά οι άνθρωποι δημιούργησαν τους κοινωνικούς θεσμούς, αλλά στη σύγχρονη κοινωνία οι θεσμοί διαπλάθουν τους ανθρώπους.

Η παρουσία της τρόϊκας μπορεί να γίνει μια ιστορική ευκαιρία για την αναμόρφωση των θεσμών μας προς μια πιο λειτουργική κατεύθυνση. Προσωπικά θα πρότεινα τρία μέτρα (κατά σειρά δυσκολίας):

- Επαναφορά του θεσμού των Γενικών Διευθυντών (ή αντίστοιχου) στα Υπουργεία και κατάργηση των κάθε είδους Γραμματέων. Η χάραξη της πολιτικής είναι ευθύνη της κυβέρνησης και η εφαρμογή της των εξειδικευμένων δημοσίων λειτουργών. Η παρουσία (κομματικών) ενδιαμέσων, συνήθως απλά κάνει το δύσκολο, δυσλειτουργικό.

- Ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου από ανώτατους δικαστές που θα εκλέγονται με μυστική ψηφοφορία από τους συναδέλφους τους. Έτσι θα ξέρουμε όλοι εκ των προτέρων ποιοί νόμοι έχουν νόημα και ποιοί όχι. Βέβαια, είναι σίγουρο ότι ένα μεγάλο μέρος από τους νόμους που ισχύουν σήμερα (αναφέρομαι τουλάχιστον στους οικονομικούς) θα πεταχτούν στον κάλαθο των αχρήστων ως εξόφθαλμα αντισυνταγματικοί, αλλά αυτό είναι ένα πικρό ποτήρι που κάποτε η κρατική μας μηχανή θα πρέπει να το πιεί, αν θέλουμε κάποια στιγμή οι θεσμοί μας να ξεκολλήσουν από τον μεσαίωνα.

- Αποκατάσταση, μερική έστω, των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η Ελλάδα είναι το μοναδικό σύγχρονο κράτος στο οποίο δεν υπάρχουν τουλάχιστον δύο πόλοι πολιτικής εξουσίας οι οποίοι να ελέγχουν ο ένας τον άλλον. Είναι θέμα στοιχειώδους δημοκρατικής λειτουργίας.

Τουλάχιστον είναι παρήγορο ότι έχει γίνει κατανοητό από όλους ότι το θέμα της οικονομίας είναι πολύ σοβαρό για να το διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις σαν κάτι θεσμικά αποκομένο από τη λειτουργία του ίδιου του κράτους. Κάτω από την πίεση της κοινής λογικής αλλά και της λαϊκής οργής (την πίεση του ήλιου που θα έλεγε και ο Ελύτης), βλέπουμε τους πολιτικούς μας ηγέτες να προσπαθούν να βρουν ένα ελάχιστο συνεννόησης προς την κατεύθυνση της αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης.

Ακόμη πιο παρήγορο για μας τους λογιστές, είναι να βλέπουμε το φορολογικό ζήτημα να μπαίνει στο κέντρο αυτής της διαπραγμάτευσης. Δεν πιστεύω ότι καμία από τις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις, ασχέτως με το τι δηλώνουν, έχει αντιληφθεί το πόσο σημαντικό είναι να αλλάξει η θεώρηση που υπήρχε μέχρι σήμερα για το θέμα της φορολογίας. Τουλάχιστον όμως όλοι αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι φόροι χωρίς παραγωγή δεν μπορούν να υπάρξουν και ότι παραγωγή δεν θα υπάρξει αν σ’ αυτή τη χώρα δεν εμπεδωθεί ένα πραγματικό συναίσθημα δικαιοσύνης. Κάτι τέτοιο δε, θα γίνει μόνο με την εφαρμογή πραγματικών θεσμικών αλλαγών στη χώρα μας.