Log in

ΣΥΡΙΖΑ: Συνεδριάζει την Τρίτη η Κ.Ο.

Συνεδριάζει την Τρίτη 7 Ιουλίου 2020 η  Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, στην Αίθουσα Συνεδριάσεων Ολομέλειας της Βουλής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Τα σενάρια για την οικονομία στην μετά-Covid19 εποχή

Στους κινδύνους για την ελληνική οικονομία και τα τρία σενάρια κατεύθυνσης της οικονομικής πολιτικής της χώρας στη μετα-Covid-19 εποχή αναφέρεται σχετική μελέτη του Παρατηρητηρίου Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, η οποία δημοσιεύτηκε.

Ουσιαστικά, η συγκεκριμένη έκθεση αφορά στο βάθος και τα χαρακτηριστικά της οικονομικής κρίσης που ήδη έχει αρχίσει να δείχνει τα πρώτα της σημάδια στην ελληνική οικονομία. Το βασικό ερώτημα που θέτει η συγκεκριμένη ανάλυση είναι αν θα πρέπει να υπάρξει επιστροφή στην «αναπτυξιακή κανονικότητα» ή δίνεται ευκαιρία μετάβασης σε ένα βιώσιμο μέλλον.

Υποχώρηση προβλέψεων για άμεση και ισχυρή ανάκαμψη

Οι πρόσφατες προβλέψεις διεθνών οργανισμών επιβεβαιώνουν ότι η παγκόσμια οικονομία έχει εισέλθει σε μια βαθιά κρίση με εξαιρετικά αβέβαιη εξέλιξη σε οικονομικό και υγειονομικό επίπεδο. Αν και οι διεθνείς οργανισμοί φαίνεται να διατηρούν, με επιφυλάξεις, το αισιόδοξο σενάριο εξέλιξης της κρίσης σε V (δηλαδή μιας άμεσης κατακόρυφης ανόδου μετά την απότομη πτώση) ή το πιο μετριοπαθές σενάριο σε U (δηλαδή μιας περιόδου σταθεροποίησης σε χαμηλό επίπεδο προ της ανάκαμψης), εκφράζονται ολοένα και περισσότερες ανησυχίες σχετικά με το ενδεχόμενο η κρίση να λάβει πιο δομικά χαρακτηριστικά. Ξεχωρίζουν τρεις βασικοί λόγοι.

* Πρώτον, οι κρίσεις παγκόσμιας εμβέλειας ενέχουν τον κίνδυνο εκδήλωσης μη γραμμικών επιπτώσεων που υποτιμώνται από τα υφιστάμενα μοντέλα (διαταραχή παγκόσμιων αλυσίδων αξίας και μείωση παραγωγικότητας, υψηλή αποστροφή στο ρίσκο από επενδυτές, φαινόμενα «υστέρησης» στις αγορές εργασίας, μόνιμες αλλαγές στις καταναλωτικές συμπεριφορές, υψηλή ροπή προς αποταμίευση των νοικοκυριών).

* Δεύτερον, δεν έχει συνυπολογιστεί επαρκώς ο βαθμός διάχυσης δευτερογενών επιπτώσεων της κρίσης σε διεθνές επίπεδο. Οι επιπτώσεις αυτές εκτιμάται ότι είναι υψηλότερες στη ζώνη του ευρώ εξαιτίας της μεγαλύτερης συμμετοχής των εξαγωγών στο ΑΕΠ σε σύγκριση, για παράδειγμα, με τις ΗΠΑ.

* Τρίτον, λόγω του ενδεχόμενου εκδήλωσης ενός δεύτερου κύματος της πανδημίας εντός του 2020 (σενάριο σε W, δηλαδή μη γραμμικής αλλά κυματοειδούς εξέλιξης) εξαιτίας της έλλειψης συντονισμού των πολιτικών άρσης των περιοριστικών μέτρων. Υπό το συγκεκριμένο σενάριο, οι περισσότερες οικονομίες θα αντιμετωπίσουν αρνητικούς ρυθμούς μεγέθυνσης σε όλη τη διάρκεια του έτους και η οικονομική ανάκαμψη μετατίθεται κατά ένα εξάμηνο (αρχές του 2021).

Οι επιπτώσεις στο ΑΕΠ προβλέπονται δραματικές εφόσον η υγειονομική κρίση παραταθεί και εντός του 2021. Το ΔΝΤ διακρίνει ειδικότερα τρία σενάρια. Σε περίπτωση καθυστέρησης σε ό,τι αφορά τη συγκράτηση της πανδημίας εντός του 2020, η πρόσθετη υποχώρηση του παγκόσμιου ΑΕΠ προβλέπεται να ανέλθει σε 3% (ήτοι ύφεση 6% έναντι 3% το 2020). Σε περίπτωση εκδήλωσης ενός νέου κύματος της πανδημίας το 2021, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερο κατά 5% σε σύγκριση με το σενάριο βάσης. Τέλος, σε περίπτωση που λάβουν χώρα και τα δύο ενδεχόμενα, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα υποστεί μείωση της τάξης του 8% το 2021 σε σύγκριση με το σενάριο βάσης.

Συνολικά, η προοπτική μιας ισχυρής και αυθόρμητης ανάκαμψης της οικονομίας, ικανής να επαναφέρει σε σύντομο χρονικό διάστημα το ΑΕΠ στα προ κρίσης επίπεδα, δεν επιβεβαιώνεται από την εξέταση προηγούμενων κρίσεων και υφεσιακών επεισοδίων. Το σενάριο μιας μόνιμης απώλειας στο προϊόν συγκεντρώνει συνεπώς αυξημένες πιθανότητες, γεγονός που καθιστά επιτακτική ανάγκη τον σχεδιασμό ισχυρών πολιτικών για την οικονομική ανάκαμψη.

Παράγοντες αυξημένης έκθεσης της ελληνικής οικονομίας

Η πλειονότητα των προβλέψεων φαίνεται να συγκλίνει ως προς τον εξαιρετικά υψηλό αντίκτυπο της κρίσης στην ελληνική οικονομία. Η υψηλή εξάρτηση από τον τουρισμό, ο ρόλος της ναυτιλίας και των μεταφορών, ο μεγάλος αριθμός εσωστρεφών και χαμηλής καινοτομίας «πολύ μικρών επιχειρήσεων» στον τομέα των υπηρεσιών και η περιορισμένη ανάπτυξη του αγροτικού τομέα και της μεταποίησης συγκαταλέγονται μεταξύ των βασικών δομικών παραγόντων που ευθύνονται για τον υψηλό βαθμό έκθεσης της ελληνικής οικονομίας στις επιπτώσεις της κρίσης. Τα συσσωρευμένα προβλήματα και οι αδυναμίες που κληροδότησε η προηγούμενη κρίση (ανεργία, ιδιωτικό και δημόσιο χρέος, επενδυτικό κενό) έρχονται σε άμεση αλληλεπίδραση με οικονομικές επιπτώσεις του lockdown που ανάγονται στην εύθραυστη παραγωγική εξειδίκευση της χώρας.

Επιστροφή σε ζώνη υψηλού κινδύνου

Η κρίση της νόσου Covid-19 ανέκοψε βίαια τη σταθερή βελτίωση των οικονομικών, κοινωνικών και διαρθρωτικών δεικτών των τελευταίων χρόνων επαναφέροντας την οικονομία σε ζώνη υψηλού κινδύνου. Οι ενδείξεις, πάντως, εξασθένισης βασικών επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας που είχαν καταγραφεί πριν από την υγειονομική κρίση (4ο τρίμηνο του 2019) οφείλουν να ληφθούν υπόψη κατά τη διαδικασία σχεδιασμού των πολιτικών για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

Οι νέες συνθήκες εξασθενίζουν τις προοπτικές εξωστρεφούς ανάκαμψης

Η αυξημένη αποστροφή στο ρίσκο και η εξασθένηση της εξωτερικής ζήτησης στη μετα-Covid-19 εποχή περιορίζουν τις προοπτικές εξωστρεφούς ανάκαμψης της οικονομίας και ως εκ τούτου τον αντίκτυπο -υπό τις νέες συνθήκες- των πολιτικών προσέλκυσης ξένων άμεσων επενδύσεων και ενίσχυσης των εξαγωγών. Η μείωση της απασχόλησης και των αμοιβών σε συνδυασμό με ένα δεύτερο κύμα «επισφαλοποίησης» της αγοράς εργασίας -ως απάντηση στη μείωση των επιπέδων κερδοφορίας- θα επηρεάσει αρνητικά την ιδιωτική κατανάλωση καθορίζοντας τόσο το βάθος και τη διάρκεια της υφεσιακής δυναμικής της οικονομίας όσο και την ένταση της οικονομικής ανάκαμψης. Το μέγεθος των σημερινών προκλήσεων επιτάσσει συνεπώς την επαναφορά ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού της οικονομίας για την εφαρμογή πολιτικών που θα συνδυάζουν την ανάκαμψη, τη στήριξη της εργασίας και τον μετασχηματισμό της οικονομίας προς βιώσιμες και ανθεκτικές δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Σενάρια και πολιτικές για την «επόμενη μέρα»

Παρά τη φαινομενική συναίνεση για την αναγκαιότητα ισχυρής και βιώσιμης ανάκαμψης, τα μέχρι σήμερα δεδομένα αναδεικνύουν ανταγωνιστικά σχέδια και σενάρια.

Η σταδιακή άρση των υγειονομικών περιορισμών και η επανεκκίνηση της οικονομίας έχουν τροφοδοτήσει μια πλούσια συζήτηση σε διεθνές επίπεδο για την «επόμενη μέρα», με αντικείμενο τον σχεδιασμό των πολιτικών ανάκαμψης της οικονομίας και τον ρόλο της ατζέντας βιώσιμης ανάπτυξης. Ωστόσο, οι συζητήσεις αυτές δεν έχουν εισέλθει παρά ελάχιστα στον πυρήνα των εργασιών των ευρωπαϊκών θεσμών, οι οποίες εστιάζουν στα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά των πολιτικών και εργαλείων οικονομικής στήριξης για την ανάσχεση της ύφεσης και την αντιμετώπιση των επιπτώσεών της, στον επιμερισμό του κόστους τους και στους όρους ενεργοποίησής τους από τα κράτη-μέλη, με αποτέλεσμα την αναζωπύρωση της διαμάχης Βορρά-Νότου και με νωπές ακόμα τις αναμνήσεις από την προηγούμενη κρίση και την εφαρμογή προγραμμάτων οικονομικής και διαρθρωτικής προσαρμογής στην ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Στο πλαίσιο αυτό, διακρίνονται συνολικά τρία βασικά σενάρια για τον προσανατολισμό των πολιτικών για την οικονομία και την ανάπτυξη στην Ευρώπη και την Ελλάδα στη μετα-Covid-19 περίοδο: α) Το αισιόδοξο σενάριο της βιώσιμης ανάκαμψης. β) Το δυσμενές σενάριο της επιστροφής στην προ κρίσης «αναπτυξιακή κανονικότητα» (business-as-usual). γ) Το βασικό «ενδιάμεσο» σενάριο της άτολμης και καθυστερημένης απάντησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.