Log in

Ο δύσκολος «γρίφος» για τράπεζες και Κόκκινα δάνεια

Η βαριά σκιά της κρίσης μεταξύ Ευρωπαϊκής – Ένωσης και Ιταλίας μετά την απόρριψη την Παρασκευή βράδι του προσχεδίου του ιταλικού προϋπολογισμού από τις Βρυξέλες , επιτείνει τον «πονοκέφαλο» όλων των εμπλεκομένων μερών στην αναζήτηση λύσης για το πρόβλημα των Κόκκινων χαρτοφυλακίων των ελληνικών τραπεζών.

Γράφει ο: 

Το θέμα πήρε διαστάσεις μετά την αποκάλυψη στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας, ότι προσπάθεια που κατεβλήθη από την διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς να καλύψει μέσω ομολογιακού δανείου κεφαλαιακή επάρκεια 500 εκατ. ευρώ που εντοπίστηκε από τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές , δεν τελεσφόρησε λόγω των απαγορευτικών επιτοκίων που προσφέρθηκαν ( σ.σ. Η καλύτερη προσφορά κυμαινόταν λίγο κάτω από το 11% ) .

Η συνέχεια είναι γνωστή: Ανηλεές σφυροκόπημα στις μετοχές των ελληνικών τραπεζών με συνέπεια οι τέσσερις συστημικές τράπεζες να απωλέσουν στην διάρκεια της εβδομάδας χρηματιστηριακή αξία 550 εκατ. ευρώ Η μικρή ανάκαμψη που παρουσίασε το χρηματιστήριο την Πέμπτη δεν είχε συνέχεια αφού την Παρασκευή , λόγω και του κλίματος των αγορών διεθνώς η κατρακύλα των μετοχών συνεχίστηκε.

Η κατάρρευση των μετοχών των τραπεζών σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να συνδέεται με την κεφαλαιακή τους επάρκεια. Αυτή όπως απέδειξαν και οι αλλεπάλληλοι έλεγχοι των ευρωπαϊκών αρχών είναι επαρκής και επομένως κίνδυνος κατάρρευσης των τραπεζών δεν υπάρχει .

Το πρόβλημα εντοπίζεται σε γεγονός ότι οι τράπεζες υπό τις σημερινές συνθήκες , δεν έχουν τη δυνατότητα να επιτελέσουν τον ρόλο τους: Την χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών. Αυτό εντοπίζεται στο γεγονός ότι η σημερινή τους κεφαλαιοποίση αλλά και η επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας σε συνδυασμό με το διεθνές περιβάλλον δεν κρίνονται επαρκείς για την άντληση κεφαλαίων από τις αγορές, αφού πλέον οι τράπεζες έχουν χάσει τη δυνατότητα προσφυγής στην ειδική χρηματοδότηση του ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού ( ELA).

Ο βασικός εγχώριος λόγος για την εξέλιξη αυτή είναι ο όγκος των μη εξυπηρετούμενων δανείων που πλησιάζει το 90 δις ευρώ και τα οποία οι τράπεζες έχουν αναλάβει την υποχρέωση απέναντι στις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές να περιορίσουν δραστικά κατά 70 δις ευρώ μέχρι το 2021. Συγχρόνως και για αποφύγουν τον κίνδυνο νέας ανακεφαλαιοποίησης και ουσιαστικής τελικής κρατικοποίησής τους , πρέπει μέχρι το 2021 να παρουσιάσουν κερδοφόρες χρήσεις. Αυτό υπό τα σημερινά δεδομένα , θεωρείται δύσκολο εγχείρημα.

Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώθηκαν οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών. Επιπόλαιες κινήσεις και δηλώσεις , άσκοποι συναγερμοί με την έντονη προβολή τους από τα μέσα ενημέρωσης, ανετοιμότητα διαχείρισης της περίπλοκης κατάστασης με την προσθήκη μιας άκαιρης πολιτικής αντιπαράθεσης , οδήγησαν στις τραγικές συνέπειες που καταγράφηκαν στο ελληνικό χρηματιστήριο.

Τη σύγχυση επέτειναν , δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης περί σχεδίου για την δημιουργία μιας bad bank η οποία θα χρηματοδοτούνταν από το «μαξιλάρι» της ρευστότητας των 30 δις ευρώ του ελληνικού δημοσίου με την έγκριση των ευρωπαϊκών αρχών. Το ενδεχόμενο αυτό εξελήφθη ως παραδοχή αδυναμίας για άλλη παρέμβαση και ουσιαστικής «επιδότησης» των Κόκκινων δανείων ( πολλά εξ αυτών αφορούν μπαταχτσήδες) από τους φόρους που καταβάλλει ο έλληνας πολίτης. Η διαρροή του σχεδίου αυτού είχε ως αποτέλεσμα την νέα πτώση του χρηματιστηρίου την Παρασκευή.

Η αντίδραση της ΕΚΤ ήταν άμεση: Το μεσημέρι της Παρασκευής ο ESM χαρακτήρισε εσφαλμένα τα σχετικά δημοσιεύματα στην Ελλάδα για ενδεχομένη παρέμβαση του Ταμείου στις τράπεζες. Από την πλευρά του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος διέψευσε τα δημοσιεύματα περί δημιουργίας bad bank τα οποία άλλοι υπουργοί είχαν «κυκλοφορήσει» μερικές ώρες νωρίτερα . Παράλληλα επέρριψε ευθύνες στον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος τον οποίο κατηγόρησε ότι έδειξε μεγαλύτερο ζήλο για να υπερασπιστεί την άποψή του υπέρ της πιστοληπτικής γραμμής παρά για να επιτελέσει τα καθήκοντά του ως διοικητής της ΤτΕ .

Τι θα γίνει στο εξής; Υπάρχουν δύο σενάρια :Το πρώτο που κατατέθηκε από το ΤΧΣ προβλέπει τη δημιουργία εγγυητικού σχήματος για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια . Πρόκειται για «αντιγραφή» εργαλείου που χρησιμοποιήθηκε την περίοδο 2009-2010 στη Βρετανία για την ανάσχεση των κόκκινων δανείων. Σύμφωνα με αυτό το Δημόσιο παρέχει εγγύηση για ενδεχόμενες ζημιές των τραπεζών από μη εξυπηρετούμενα δάνεια, μέσω ενός ειδικού εγγυητικού σχήματος (asset protection scheme), με στόχο την άμεση κεφαλαιακή ανακούφισή τους και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του μεγάλου προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Έτσι παρέχονται εγγυήσεις για μέρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών -κυρίως μικρομεσαίων επιχειρήσεων- προσφέροντας έτσι άμεσα ισχυρή κεφαλαιακή στήριξη στις τράπεζες.

Το δεύτερο σενάριο που συγκεντρώνει και τις μεγαλύτερες πιθανότητες υλοποίησης είναι το λεγόμενο ιταλικό μοντέλο. Κατ΄αυτό οι τράπεζες θα προχωρήσουν στην έκδοση ομολόγων ύψους 6 δις ευρώ για τμήμα του προβληματικού τους χαρτοφυλακίου ύψους 20 δις ευρώ με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου. Στην ουσία το Δημόσιο θα εγγυηθεί 6 δις ευρώ τραπεζικά ομόλογα που θα αντιστοιχούν σε 20 δις προβληματικά δάνεια, ενώ θα εκδοθούν και άλλες μορφές ομολόγων χωρίς την εγγύηση του δημοσίου. Η πρόταση αυτή συναντά δύο εμπόδια: Το πρώτο είναι ο κίνδυνος οι εγγυήσεις να θεωρηθούν κρατική βοήθεια προς τις τράπεζες. Αυτός θα μπορούσε να παρακαμφθεί με την άτυπη συναίνεση των ευρωπαϊκών αρχών. Ο δεύτερος είναι ουσιαστικότερος : Τα ομόλογα που εξέδωσαν οι Ιταλικές τράπεζα ήταν investment grade δηλαδή είχαν βαθμολογία ΒΒΒ με βάση τις επιδόσεις της ιταλικής οικονομίας τη συγκεκριμένη περίοδο . Όμως με την Ελλάδα με αξιολόγηση ΒΒ- που δεν αποτελεί επενδυτική διαβάθμιση- , είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς αν τα ομόλογα αυτά θα μπορούσαν να αγοραστούν από σοβαρούς επενδυτές.